Öfke Nöbeti Nasıl Durdurulur. Çocuk Ruh Sağlığı Uzmanlarından 5 İpucu

Öfke Nöbetleri

Küçük çocuğunuzun büyük duyguları bir öfke nöbetine dönüştüğünde, ebeveyn veya bakıcı olarak sizin için bunaltıcı olabilir. O anlarda, muhtemelen sakinleşmelerine ve erimeyi durdurmalarına yardımcı olacak herhangi bir şey umuyorsunuzdur.

Bugün, çocuk ruh sağlığı uzmanlarından bir öfke nöbetini nasıl durduracağınıza dair 5 ipucu öğreneceksiniz.

Ancak öncelikle, her öfke nöbetini durdurmanın veya önlemenin imkansız olduğunu hatırlamak önemlidir.

Öfke nöbetleri sizi kötü bir ebeveyn yapmaz. Bunlar büyümenin doğal, beklenen ve hatta önemli bir parçasıdır. Bu ilk yıllarda, çocuklar duygularını ve dürtülerini yönetmek için ihtiyaç duydukları becerileri hala geliştirmektedir. Öfke nöbetleri ve çocuğunuzun ruh sağlığı hakkında daha fazla bilgi edinin.

Öfke nöbetleri olabilir – ve bu normalden de ötedir. Pek çok ebeveyn, yaklaşan bir öfke krizini önlemek ve çocuklarını mutlu tutmak için ellerinden gelen her şeyi yapacaktır. Bu durum ne yazık ki çocuğun her şey üzerinde kontrol talep ederek aileyi esir aldığı bir duruma dönüşebilir. Öfke nöbetlerinin ailenizin hayatının bir parçası olduğunu kabul etmek – en azından bir süreliğine – öfke nöbetleri gerçekleştiğinde başa çıkmayı kolaylaştırabilir.

Öfke nöbetleri, çocuğunuz bir duyguya kapıldığında ortaya çıkar. Öfke nöbeti sırasında çocuğunuz kontrolünü kaybeder. Çocuklar büyüdükçe ve bu beceriler güçlendikçe, öfke nöbetleri tipik olarak daha az sıklıkta ve daha az şiddetli hale gelir.

Bu onlar için iyi hissettirmez – ve sizin için de eğlenceli değildir. Sizin için ne kadar zor ve sinir bozucu olsa da, onların bunalmışlığına empati duymak için elinizden geleni yapın. Bu anlarda empati geliştirmek, çocuğunuzun sakinleşmesine yardımcı olmaya çalışırken sizin de sakin kalmanıza ve ayaklarınızın yere basmasına yardımcı olacaktır. Bir ebeveyn olarak öfke nöbetlerine nasıl tepki verdiğiniz, çocuğunuzun hayatın sınırlarına, hayal kırıklıklarına ve hayal kırıklıklarına uyum sağlamayı öğrenmesine yardımcı olabilir ve yetişkinlikte dirençli ve uyumlu olmalarını sağlayabilir.

Bunu aklımızda tutarak, öfke nöbetini durdurmanın birkaç yoluna bir göz atalım.

1. Onların duygularını onaylayın.

Çocuğunuz bir sinir krizinin ortasındayken, onu ikna etmeye çalışmak ve “kelimelerini kullanmasını” istemek cazip gelebilir. Ne yazık ki bu nadiren işe yarar. Bu duygusal fırtınalar sırasında çocuğunuz duygularını ifade edemez. Bu nedenle, çocuğunuzdan kendisini neyin rahatsız ettiğini size söylemesini istemek yerine, duygularını onaylayarak işe başlayın.

Şöyle bir şey söyleyebilirsiniz: “Oyun alanından ayrılmak istemiyorsun ve bu hiç de iyi hissettirmiyor. Seni anlıyorum.”

Bu onlara haklı olduklarını söylemekle ilgili değildir. Anlayış ifade etmek ve sınırları kabul etmenin ve duygular hakkında konuşmanın yollarını modellemekle ilgilidir.

2. Mümkün olduğunda seçenekler sunun.

Birçok çocuk gün boyu “hayır” kelimesini duyar. Bu zor olabilir! Çocuğunuza yaşına uygun seçenekler sunmak (mümkün olduğunda), öfke nöbetlerini ve güç mücadelelerini azaltarak çocuğunuza bir temsil duygusu kazandırmaya yardımcı olabilir.

İşte kullanabileceğiniz birkaç ifade türü:

-“Kırmızı çoraplarını mı giymek istersin, mavi çoraplarını mı?”

– “İki harika seçeneğiniz var! Topları sepete atabilirsiniz, bu da toplarla oynamaya devam edebileceğiniz anlamına gelir. Eğer topları insanlara atmayı seçerseniz, toplar ortadan kaybolur. Karar sizin.”

-“Burada iki harika atıştırmalığımız var – ne kadar heyecan verici! Bugünkü atıştırmalığınız için üzüm mü yoksa muz mu istersiniz?”

Gördüğünüz gibi, bu seçenekler açık ve somuttur. Çocuğunuzun belirli bir şeye odaklanmasını ve kontrolün kendisinde olduğunu hissetmesini sağlayabilirler.

Çocuğunuzun seçimlerinden siz sorumlu değilsiniz. Sizin rolünüz net, uygun seçenekler sunmak ve bu kararların sonuçlarını uygulamaktır.

3. Pozitifliği ifade edin.

Öfke nöbeti sırasında bile pozitif kalmak faydalıdır. Çocuklar ebeveynlerinin ses tonuna duyarlıdır ve bu bulaşıcı olabilir. Öte yandan, bu gergin anlara çatışmacı bir tonla yaklaşmak çocuğunuzu olumsuz ve hatta meydan okuyan bir ruh haline sokabilir.

Seçenekler sunarken ve hatta dikkati yeniden yönlendirirken, bazen öfke nöbetinin gidişatını olumlu bir tonla etkilemek mümkündür.

Eğlenceli bir şey yapmayı bırakmak zorunda kaldığınız için üzülmenin ve “Ağlamayı kes! Sana oyunu bırakıp bir şeyler atıştırma zamanının geldiğini söylemiştim. Elmanı ye.”

Öte yandan, üzgün olduğunuzu ve “Oynamayı bırakmak zorunda kaldığınız için üzgün olduğunuzu görebiliyorum. Seni anlıyorum. Ama şimdi eğlenceli bir atıştırmalık zamanı! İki harika seçeneğin var. Bugün elma mı yoksa yoğurt mu istersin?”

Çocuğunuzun kontrolden çıkması iyi hissettirmez; bu anlara olumlu bir tonla yaklaşmak – her ne kadar zor olsa da – bir fark yaratabilir.

Çocuğunuz soğukkanlılığını kaybettiğinde, aklı başında ve mantıklı kalmak için size ihtiyaç duyar. Siz onların kayası, fırtınadaki sığınaklarısınız.

4. Sınırları uygulayın.

Çocuğunuz kendi iyiliği için belirlediğiniz bir sınıra kızdığında “kötü” davranmış olmazsınız. Küçük çocuklar söz konusu olduğunda “sınırlar sevgidir” demeyi severiz. Gerçek şu ki, küçük çocuklarınızla sınırlar ve sınırlamalar uygulamak esnekliği, uyarlanabilirliği ve etkili başa çıkma stratejilerinin geliştirilmesini teşvik eder.

Akılda tutulması gereken bir şey var: bu sınırların gerçekten uygulayabileceğiniz sınırlar olması çok önemlidir; örneğin, “zaman aşımı” uygulamak çok zorken, “TV zamanı yok” daha ulaşılabilirdir.

Bu sınırları uygularken, beklentileriniz hakkında net bir şekilde iletişim kurun ve herhangi bir utandırma veya suçlamadan kaçının. Sevgi dolu, doğrudan iletişim, öfke nöbetinin daha da tırmanmasını önlemeye yardımcı olabilir, çünkü çocuğunuzun o anda sizinle olan ilişkisindeki çatışmadan dolayı üzülmesini önlemeye yardımcı olur.

Bir yetişkin olarak, hayatın hayal kırıklıkları ve zorluklar getirdiğini biliyorsunuz. Çocuğunuz da büyüdükçe bu zorluklarla karşılaşacaktır. Sevgi dolu sınırlar koymak, onları bu zor anların üstesinden gelmeye hazırlamaya yardımcı olabilir.

Bir dahaki sefere çocuğunuz için iyi olduğunu bildiğiniz bir kuraldan vazgeçmek istediğinizde, kendinize bize uyum sağlamayan bir dünyada yaşadığımızı hatırlatın; ayarlamayı biz yapmalıyız. Sonuçta, uyum sağlama becerisi çocukları mutlu eden ve şimdi ve gelecekte başarılı olmalarını sağlayan şeydir.

5. Bazı durumlarda öfke nöbetini görmezden gelin.

Bazı durumlarda, bir öfke nöbetini seçici olarak görmezden gelmek mantıklı olabilir. “Görmezden gelmek” derken, doğrudan müdahale etmeden denetlemekten bahsediyoruz. Bu strateji, doğrudan müdahale etmeden veya öfke nöbetini tırmandırmadan çocuğunuzun güvende olduğundan emin olmanızı sağlar.

Yine, sizin, çocuğunuzun ve eşyalarınızın güvenliği en önemli şeydir; bunlar tehlikede değilse, uzmanlar öfke nöbetine müdahale etmemenin – yani “görmezden gelmenin” – mantıklı olabileceğini söylüyor. “Görmezden gelmeyi” “dikkatinizi seçerek vermek” olarak da düşünebilirsiniz.

Bu durumda, bir öfke nöbetini “görmezden gelmek” şöyle görünebilir:

–           Göz teması kurmamak. Doğrudan ilgi göstermeyerek, çocuğunuza davranışının hedefine ulaşmak için işe yaramadığının sinyalini verebilirsiniz.

–           Öfke nöbetine sırtınızı dönmek. Çocuğunuzun güvende olduğundan emin olduğunuz sürece, arkanızı dönmek göz teması kurmamakla aynı işlevi görebilir.

–           Durumdan uzaklaşmak (yakın dururken). Yine, buradaki amaç çocuğunuzun davranışının kendi yollarını bulmalarına veya durumun kontrolünü ele geçirmelerine izin vermeyeceğini göstermektir. Her zaman olduğu gibi, güvenlik her şeyden önemlidir.

–           Çok fazla meşgul olmadan belirli bir taleple yeniden yönlendirme. Bu taktik özellikle küçük çocuklar için etkili olabilir, çünkü ebeveynin odağı uygunsuz davranıştan uzaklaştırmasına ve herkesin dikkatini başka bir şeye çevirmesine yardımcı olur. Uzmanlar, yeniden yönlendirmenin olumlu pekiştirme, dikkat veya övgü ile birleştirilmesini önermektedir.

Bir öfke nöbetinin ortasında yapılmaması gereken tek şey nedir? Konuşarak çözmeye çalışmak. Bu duygusal fırtına sırasında çocuğunuz “kelimelerini kullanamaz” ve onunla konuşmaya çalışmanın bir anlamı yoktur.

Öfke nöbetini durdurmak için gösterdiğiniz tüm çabalar işe yaramazsa, sorun değil. Kötü bir ebeveyn değilsiniz – bazen öfke nöbeti önlenemez. Bu durumda, tek gerçek seçeneğiniz öfke nöbetinin geçmesini beklemek ve sakinleştiğinde çocuğunuzla iletişim kurmaktır.

Çocuklar büyüdükçe öfke nöbetlerinin tipik olarak daha az zorlayıcı hale geldiğini bilmek rahatlatıcı olabilir.

Çocuklar yaş aldıkça, ihtiyaçlarını iletme ve kendi duygularını düzenleme becerilerini öğrenirler. Bu da tipik olarak, çocuklar büyüdükçe öfke nöbetlerinin uzunluğu, şiddeti ve sıklığının azaldığı anlamına gelir. Aslında, 2-3 yaşındaki çocuklar 4-5 yaşındakilere göre iki kat daha fazla öfke nöbeti geçirir.

Bununla birlikte, neredeyse her gün meydana gelen, uzun süren (20 dakika veya daha fazla süren), saldırgan veya şiddet içeren ve/veya çocukluğun ilerleyen dönemlerinde devam eden öfke nöbetlerine dikkat etmek istiyoruz.

Vurma, tekmeleme, ısırma veya bir şeyleri kırmayı içeren sık ve yoğun öfke nöbetleri bazen “ruh sağlığı ateşi” olarak adlandırılır. Bir çocuğun fiziksel olarak hasta olduğunda ateşinin çıkması gibi, bu “ruh sağlığı ateşleri” de bize bir çocuğun sıkıntılı olduğunu ve duygusal veya davranışsal bir zorluk yaşıyor olabileceğini söyler. Bu durumda çocuğa ve ailesine yardımcı olabilmek için daha fazlasını bilmemiz gerekir.

Çocuğunuzun öfke nöbetleri “atipik” kategorisine girmese bile, yine de çocuğunuzun veya ailenizin işlevselliğini bozabilir veya olumsuz etkileyebilir. Eğer durum buysa, bir ruh sağlığı uzmanından dışarıdan destek almanın zamanı gelmiş olabilir. Bu kararı verirken, öfke nöbetlerinin ailenizin genel refahı üzerindeki etkisini düşünmeniz önemlidir.

Bir ebeveyn veya bakıcı olarak ailenizi en iyi siz tanırsınız. Yardım etmek için buradayız.

Eğer başlamak isterseniz Yıldız Çocuk Enstitüsü Kocaeli, İzmit’tedir.